Ro'yxatlar (list)

mevalar = ["olma", "anor", "behi", "tarvuz"]
print(mevalar)
print(type(mevalar))
print(len(mevalar))

baholar = [5, 4, 5, 3]
aralash = ["Ali", 20, 1.75, True]
bosh = []
print(baholar, aralash, bosh)

print(list(range(1, 6)))
print(list("salom"))

studentlar = ["Abulqosim", "Sarvinoz", "Otabek", "Javohir", "Behruz"]
print(studentlar[0])
print(studentlar[-1])
print(studentlar[1:3])
print(studentlar[::-1])

studentlar = ["Abulqosim", "Sarvinoz", "Otabek"]
print(studentlar[3])

studentlar = ["abulqosim", "sarvinoz", "otabek"]
print(f"Mening do'stim {studentlar[2].capitalize()}")

mevalar = ["olma", "anor", "behi"]
mevalar[0] = "tarvuz"
print(mevalar)

mevalar = ["olma", "anor"]
mevalar.append("behi")
print(mevalar)
mevalar.insert(0, "uzum")
print(mevalar)
mevalar.extend(["nok", "olcha"])
print(mevalar)

studentlar = ["Abulqosim", "Sarvinoz", "Otabek", "Javohir", "Behruz"]
oxirgisi = studentlar.pop()
print("pop():", oxirgisi, studentlar)
ikkinchisi = studentlar.pop(1)
print("pop(1):", ikkinchisi, studentlar)
studentlar.remove("Otabek")
print("remove:", studentlar)
del studentlar[0]
print("del:", studentlar)

hayvonlar = ["it", "mushuk", "sichqon", "baliq", "quyon", "mushuk"]
while "mushuk" in hayvonlar:
    hayvonlar.remove("mushuk")
print(hayvonlar)

baholar = [5, 4, 5, 3, 5, 4]
print(5 in baholar)
print(baholar.count(5))
print(baholar.index(3))

sonlar = [42, 7, 19, 3, 25]
sonlar.sort()
print(sonlar)
sonlar.sort(reverse=True)
print(sonlar)

sonlar = [42, 7, 19, 3, 25]
tartiblangan = sorted(sonlar)
print("yangi:", tartiblangan)
print("asl:  ", sonlar)

mashinalar = ["bmw", "mercedes", "toyota"]
mashinalar.reverse()
print(mashinalar)

mashinalar = ["bmw", "mercedes", "toyota", "bugatti", "spark"]
for mashina in mashinalar:
    print(mashina.capitalize())

hayvonlar = ["Lion", "Tiger", "Elephant", "Zebra", "Panda"]
kichik = []
for h in hayvonlar:
    kichik.append(h.lower())
print(kichik)

ballar = [45, 88, 72, 30, 95, 61]
otganlar = []
for b in ballar:
    if b >= 60:
        otganlar.append(b)
print(otganlar)
print(f"{len(otganlar)} / {len(ballar)} talaba o'tdi")

ballar = [45, 88, 72, 30, 95, 61]
print("Yig'indi:", sum(ballar))
print("O'rtacha:", round(sum(ballar) / len(ballar), 1))
print("Eng yuqori:", max(ballar), " eng past:", min(ballar))

ballar = [45, 88, 72, 30, 95, 61]
eng_i = 0
for i in range(len(ballar)):
    if ballar[i] > ballar[eng_i]:
        eng_i = i
print(f"Eng yuqori ball {ballar[eng_i]}, indeksi {eng_i}")

a = [1, 2, 3]
b = a
b.append(4)
print("a:", a)
print("b:", b)

a = [1, 2, 3]
b = a.copy()
b.append(4)
print("a:", a)
print("b:", b)

gap = "Men Python o'rganyapman"
sozlar = gap.split()
print(sozlar)
print(len(sozlar), "ta so'z")
print("12,45,7".split(","))

sozlar = ["Toshkent", "Samarqand", "Buxoro"]
print(", ".join(sozlar))
print(" -> ".join(sozlar))

qator = input("Sonlarni probel bilan kiriting: ")
sonlar = []
for s in qator.split():
    sonlar.append(int(s))
print(sonlar)
print("Yig'indi:", sum(sonlar))

jurnal = [
    ["Ali", 5, 4, 5],
    ["Vali", 3, 4, 4],
    ["Sarvinoz", 5, 5, 5],
]
for qator in jurnal:
    ism = qator[0]
    baholar = qator[1:]
    print(f"{ism:<10} o'rtacha {sum(baholar) / len(baholar):.2f}")