subplots: bir rasmda bir nechta grafik

19-bob 6 kod bloki 1293 so'z

Sahna: bitta varaqda butun hisobot

Rahbar uchun to'rtta alohida rasm emas, bitta varaq kerak: yuqorida trend, pastda tarkib, yonida taqqoslash. Matplotlib da bu — bitta Figure ichida bir nechta Axes. Bu bob shunday "dashboard" yasashni va undagi eng xavfli xatoni — har xil shkalani — o'rgatadi.

import numpy as np
import pandas as pd

savdo = pd.read_csv(DATA / "dokon_savdo.csv", parse_dates=["sana"], date_format="%d.%m.%Y")
savdo["tushum"] = savdo["miqdor"] * savdo["narx"]
savdo["oy"] = savdo["sana"].dt.month
oylik = savdo.pivot_table(index="oy", columns="filial_id", values="tushum", aggfunc="sum") / 1e6
oylik.round(1).tail(3)

Panjara: subplots(qator, ustun)

fig, axs = plt.subplots(2, 2, figsize=(10, 6))
print(type(axs).__name__, axs.shape)
for ax, filial in zip(axs.flat, [1, 2, 3, 4]):
    ax.plot(oylik.index, oylik[filial], marker="o")
    ax.set_title(f"{filial}-filial")
fig.suptitle("Filiallar oylik tushumi, mln so'm")
plt.show()

ndarray (2, 2)

plt.subplots(2, 2) — axs — 2×2 NumPy array (7-bob mashqi): axs[0, 1] — birinchi qator, ikkinchi ustun. axs.flat — panjarani bitta qatorga yoyadi (6-bobdagi ravel kabi), shuning uchun bitta sikl bilan hamma chizmani to'ldirish mumkin. fig.suptitle — butun varaqning sarlavhasi; ax.set_title — har chizmaniki.

Eng xavfli xato: har xil shkala

Yuqoridagi rasmga qarang: to'rt filial o'xshash ko'rinadi. Lekin har bir chizmaning y o'qi o'zicha tanlangan. Endi umumiy o'q bilan:

fig, (chap, ong) = plt.subplots(1, 2, figsize=(10, 3.2))
chap.bar(oylik.columns.astype(str), oylik.sum(), color="#b06000")
chap.set(title="Har filial yillik tushumi", ylim=(oylik.sum().nlargest(4).min() * 0.95, oylik.sum().max() * 1.01))
ong.bar(oylik.columns.astype(str), oylik.sum(), color="#137333")
ong.set(title="O'sha ma'lumot, o'q noldan", ylim=(0, oylik.sum().max() * 1.1))
for ax in (chap, ong):
    ax.set_xlabel("filial")
plt.show()
print((oylik.sum() / oylik.sum().max() * 100).round(0).to_dict())

{1: 100.0, 2: 96.0, 3: 91.0, 4: 92.0, 5: 26.0}

Chapda o'q noldan emas, katta to'rt filialning eng kichigidan sal pastdan boshlanadi — 1- va 3-filial orasidagi 9% lik farq ulkan ko'rinadi, 5-filial esa o'qdan pastda qolib, umuman ko'rinmaydi. O'ngda — haqiqiy nisbat: 1–4 filial deyarli teng, 5-filial (oktyabrda ochilgan) ancha past. Bir xil sonlar, butunlay boshqa hikoya.

Bir nechta chizmani solishtirganda — sharey=True:

fig, axs = plt.subplots(1, 4, figsize=(12, 2.8), sharey=True)
for ax, filial in zip(axs, [1, 2, 3, 4]):
    ax.bar(oylik.index, oylik[filial], color="#1a73e8")
    ax.set_title(f"{filial}-filial")
axs[0].set_ylabel("mln so'm")
plt.show()

sharey=True — hamma chizma bitta y o'qini bo'lishadi: endi balandlikni chizmadan chizmaga ko'z bilan solishtirish mumkin. Faqat chap chizmada son belgilari qoladi — takror yo'q. sharex=True — x o'qi uchun xuddi shunday (vaqt bo'yicha ustma-ust chizmalarda).

Har xil o'lchamli chizmalar: subplot_mosaic

Dashboard da chizmalar teng bo'lishi shart emas: trend — keng, qolganlari — kichik.

fig, axd = plt.subplot_mosaic([["trend", "trend", "trend"], ["tolov", "kun", "soat"]],
                              figsize=(12, 6), layout="constrained")
kunlik = savdo.set_index("sana")["tushum"].resample("D").sum() / 1e6
axd["trend"].plot(kunlik.index, kunlik.rolling(7).mean(), color="#1a73e8")
axd["trend"].set_title("Kunlik tushum, 7 kunlik o'rtacha, mln so'm")

tolov = savdo.groupby("tolov")["tushum"].sum().sort_values() / 1e6
axd["tolov"].barh(tolov.index, tolov.values, color="#b06000")
axd["tolov"].set_title("To'lov turi, mln so'm")

kun = kunlik.groupby(kunlik.index.dayofweek).mean()
axd["kun"].bar(["Du", "Se", "Ch", "Pa", "Ju", "Sh", "Ya"], kun.values, color="#137333")
axd["kun"].set_title("O'rtacha kunlik, hafta kuni")

soat = pd.to_datetime(savdo["vaqt"], format="%H:%M").dt.hour
axd["soat"].hist(soat, bins=range(8, 23), color="#7b1fa2", rwidth=0.9)
axd["soat"].set_title("Qatorlar soati")
fig.suptitle("Do'kon tarmog'i: 2025 yil", fontsize=14, weight="bold")
plt.show()

subplot_mosaic ga "rasm chizasiz": ro'yxat ichidagi har nom — bitta chizma, bir xil nom bir nechta katakni egallasa — chizma kengayadi. Natija — axd lug'at: axd["trend"]. Nomli chizmalar bilan kod axs[1, 2] dan ancha o'qilishi oson.

layout="constrained" — Matplotlib chizmalar orasidagi bo'shliqni o'zi hisoblaydi, sarlavha va yozuvlar bir-biriga minmaydi. Eski usul — fig.tight_layout() — ham ishlaydi, lekin constrained suptitle va legend lar bilan yaxshiroq.

Bo'sh chizmani yashirish

fig, axs = plt.subplots(2, 3, figsize=(10, 5), sharex=True, sharey=True)
for ax, filial in zip(axs.flat, oylik.columns):
    ax.plot(oylik.index, oylik[filial], marker=".")
    ax.set_title(f"{filial}-filial")
axs.flat[-1].set_visible(False)
plt.show()

5 ta filial, 6 ta katak — oxirgisi bo'sh qoladi. set_visible(False) uni yashiradi; aks holda varaqda bo'sh ramka "nimadir chizilmadi" degan taassurot qoldiradi.

Xulosa

• plt.subplots(q, u) — axs — NumPy array; axs.flat bilan sikl.
• fig.suptitle — butun varaq sarlavhasi.
• Solishtirish uchun chizmalarda umumiy o'q: sharey=True / sharex=True; bar grafikda o'q noldan.
• subplot_mosaic — har xil o'lchamli, nomli chizmalar.
• layout="constrained" — avtomatik bo'shliqlar; ortiqcha chizmani set_visible(False).

Mashqlar

1. 3×1 panjarada (bir ustun) uch filialning kunlik tushumini sharex=True bilan chizing.
2. subplot_mosaic bilan chapda katta scatter, o'ngda ustma-ust ikki kichik histogramma bo'lgan maket yasang.
3. Nega sharey=True ni har xil birlikdagi chizmalarda (masalan, tushum va cheklar soni) ishlatib bo'lmaydi?